روش مطالعه زیست شناسی
پاسخ به این پرسش به سطح علمی داوطلب، زمان باقیمانده تا کنکور و کیفیت مطالعه بستگی دارد. بسیاری از داوطلبان تنها بر تعداد ساعات مطالعه تمرکز میکنند، در حالی که آنچه موجب پیشرفت واقعی میشود، کیفیت یادگیری، مرور اصولی و تحلیل دقیق تستها است.
برای داوطلبانی که در ابتدای مسیر قرار دارند، روزانه یک و نیم تا دو ساعت مطالعه عمیق برای درس زیستشناسی میتواند مناسب باشد. با نزدیک شدن به ماههای میانی و پایانی سال، این زمان باید به دو تا سه ساعت مطالعه مفید افزایش یابد تا آموزش، مرور و تستزنی به صورت کامل در برنامه قرار گیرد.
باید توجه داشت که زیستشناسی از جمله درسهایی است که مطالعه آن باید به شکل مستمر و روزانه انجام شود. وقفههای طولانی در مطالعه این درس، موجب کاهش تسلط و فراموشی سریع مطالب خواهد شد. در مجموعه زیست فست نیز بر استمرار مطالعه به عنوان یکی از مهمترین اصول موفقیت در این درس تأکید میشود.
همچنین بهتر است زمان مطالعه زیستشناسی به چند بخش کوتاهتر تقسیم شود. این شیوه از خستگی ذهنی جلوگیری میکند و دقت داوطلب را در بررسی متن کتاب و جزئیات مهم افزایش میدهد.
مراحل و روش صحیح خواندن زیست برای کنکور
مطالعه زیستشناسی باید مرحلهبهمرحله و بر اساس یک روش مشخص انجام شود. این درس ماهیتی ترکیبی از مفاهیم حفظی، تحلیلی و مفهومی دارد؛ بنابراین نمیتوان تنها با خواندن سطحی کتاب به تسلط کافی رسید.
در مرحله نخست، لازم است متن کتاب درسی با دقت کامل مطالعه شود. در زیستشناسی، هر جمله و حتی هر واژه میتواند مبنای طراحی تست قرار گیرد. از این رو عبور سریع از متن کتاب، یکی از مهمترین عوامل بروز خطا در پاسخگویی به سوالات است.
در مرحله بعد، باید میان جملهها، بندها و گفتارهای هر فصل ارتباط منطقی برقرار شود. بخش قابل توجهی از تستهای دشوار زمانی چالشبرانگیز میشوند که داوطلب مطالب را به صورت جداگانه مطالعه کرده اما ارتباط میان آنها را درک نکرده باشد.
پس از یادگیری متن، نوبت به مرور فعال میرسد. منظور از مرور فعال آن است که داوطلب بدون نگاه به کتاب، مطالب را برای خود بازسازی کند. این شیوه باعث میشود نقاط ضعف سریعتر شناسایی شوند و مطالب از حافظه کوتاهمدت به حافظه بلندمدت منتقل گردند.
برای منظم شدن روند مطالعه، بهتر است این مراحل در تمام مباحث رعایت شود:
- ابتدا متن کتاب درسی به صورت خطبهخط و با دقت مطالعه شود.
- سپس مفهوم هر بخش با بیان شخصی بازگو شود.
- در ادامه، شکلها، جدولها و نمودارهای همان قسمت به دقت بررسی شوند.
- پس از آن، تستهای آموزشی برای ارزیابی میزان یادگیری حل شوند.
- در پایان، نکات مهم در بازههای زمانی کوتاهمدت و بلندمدت مرور شوند.
اجرای منظم این چرخه، زیستشناسی را از درسی سنگین و فرّار به درسی قابل مدیریت و قابل تسلط تبدیل میکند. در دوره های آموزشی زیست فست نیز همین نظم در مطالعه و بازگشت مکرر به متن کتاب، یکی از پایههای اصلی آموزش محسوب میشود.
روش خلاصه نویسی زیست شناسی کنکور
خلاصهنویسی در درس زیستشناسی باید هدفمند و اصولی باشد. اگر خلاصهنویسی به رونویسی از کتاب تبدیل شود، نهتنها سودی نخواهد داشت بلکه زمان زیادی را نیز از داوطلب خواهد گرفت.
بهترین نوع خلاصهنویسی آن است که روابط میان مفاهیم را نشان دهد. به جای بازنویسی کامل جملات، باید واژههای کلیدی، مقایسهها، علت و معلولها و نکات استثنایی استخراج و به صورت فشرده ثبت شوند.
بسیاری از داوطلبان برای هر گفتار یک برگه جمعبندی تهیه میکنند و نکات اصلی را روی آن مینویسند. این روش زمانی مؤثر است که آن برگه بتواند در زمان مرور، کلیت مطلب را به سرعت در ذهن فعال کند.
استفاده از فلش، دستهبندی و نشانهگذاری در خلاصهنویسی زیستشناسی بسیار مفید است. این کار موجب میشود در زمان مرور، به جای مواجهه با حجم زیادی از متن، مسیرهای مفهومی و روابط اصلی سریعتر بازیابی شوند.
اهمیت ترکیبی خواندن در نحوه مطالعه زیست شناسی
یکی از مهمترین تفاوتهای داوطلبان قوی و متوسط، در شیوه نگاه آنها به مباحث زیستشناسی است. داوطلب متوسط معمولاً هر فصل را به صورت جداگانه مطالعه میکند، اما داوطلب قوی میان فصلها و حتی میان پایههای مختلف ارتباط برقرار میسازد.
طراحان کنکور معمولاً از چند مبحث مختلف برای طراحی یک سوال استفاده میکنند. به همین دلیل، اگر مطالعه تنها به همان بخش محدود شود که در حال خواندن آن هستید، احتمال خطا در تستهای ترکیبی افزایش مییابد.
ترکیبی خواندن به این معنا است که داوطلب بداند یک مفهوم در چه فصلهای دیگری تکرار شده، تکمیل شده یا تفاوت پیدا کرده است. این نوع نگاه، قدرت تحلیل را افزایش میدهد و احتمال گرفتار شدن در دام گزینههای نزدیک را کاهش میدهد.
برای تقویت این مهارت، مناسب است پس از مطالعه هر مبحث از خود پرسیده شود که این موضوع با کدام قسمتهای قبلی یا بعدی کتاب مرتبط است. همین پرسش ساده میتواند ذهن را از حفظ صرف خارج کرده و به درک عمیقتر برساند.
برای شکلگیری نگاه ترکیبی، رعایت نکات زیر مفید خواهد بود:
- موضوعات مشابه از فصلهای مختلف در کنار یکدیگر مرور شوند.
- شباهتها و تفاوتهای فرایندها به صورت جداگانه یادداشت شوند.
- احتمال ترکیب هر مبحث با سایر بخشهای کتاب مورد بررسی قرار گیرد.
- تستهای ترکیبی هر آزمون به صورت جداگانه تحلیل شوند.
نحوه مطالعه شکل های کتاب درسی زیست شناسی
شکلهای کتاب زیستشناسی نقش بسیار مهمی در آموزش دارند و نباید آنها را صرفاً عناصر تصویری صفحات دانست. در بسیاری از موارد، یک شکل اطلاعاتی را منتقل میکند که بدون بررسی دقیق آن، فهم کامل مطلب امکانپذیر نیست.
برای مطالعه صحیح شکلها، ابتدا باید عنوان شکل، اجزای آن و جهت پیکانها به دقت بررسی شود و سپس ارتباط آن با متن همان صفحه مشخص گردد. هر جزئی در شکل میتواند مبنای طراحی سوال قرار گیرد، بهویژه اگر در کنار آن توضیح کوتاهی نیز ارائه شده باشد.
روش مؤثر آن است که داوطلب بتواند شکل را با بیان خود توضیح دهد؛ به گونهای که گویی در حال آموزش آن به شخص دیگری است. اگر در این توضیح دچار مشکل شود، به احتمال زیاد هنوز شکل را به طور کامل درک نکرده است.
در صورتی که در طول مسیر مطالعه به برنامهریزی دقیقتر یا آموزش منظمتری نیاز باشد، استفاده از مسیرهای ارتباطی مناسب برای تماس با زیست فست میتواند در تدوین برنامه مطالعاتی دقیقتر مؤثر باشد.
چگونه قیدهای زیست را بخوانیم: برخی، بعضی، اغلب، بیشتر، همه
بخش قابل توجهی از تستهای زیستشناسی کنکور بر پایه تغییرات ظریف در قیدها طراحی میشود. گاهی تغییر یک واژه مانند «همه»، «بعضی» یا «اغلب» میتواند مفهوم یک جمله علمی را به طور کامل تغییر دهد.
برای کاهش خطا در این بخش و افزایش دقت در پاسخگویی به سوالات، رعایت نکات زیر ضروری است:
- تفاوت قیدهای مطلق مانند همواره و هرگز با قیدهای نسبی مانند بیشتر و اغلب به طور کامل درک شود.
- جملههای دارای قیدهای مهم در متن کتاب با علامتگذاری مشخص شوند تا در مرورهای بعدی مجدداً بررسی گردند.
- برای هر قید، مثالهای نقض یا حالتهای استثنا شناسایی و در حاشیه کتاب یادداشت شوند.
- به جای حفظ کردن صرف، منطق علمی هر قید و علت استفاده از آن در جمله مورد توجه قرار گیرد.
- تستهای دامدار مربوط به این بخش جمعآوری و به صورت تحلیلی بررسی شوند.
نتیجهگیری
زیستشناسی درسی نیست که با یک بار مطالعه به تسلط کامل برسد. موفقیت در این درس نیازمند تکرار، مرور هدفمند، تحلیل تست و نگاه ترکیبی به مباحث مختلف کتاب است.
رعایت اصول صحیح مطالعه میتواند تفاوت چشمگیری در عملکرد داوطلب ایجاد کند. هرچه روند مطالعه منظمتر، دقیقتر و تحلیلیتر باشد، احتمال دستیابی به نتیجه مطلوب در کنکور نیز افزایش خواهد یافت.
دیدگاهها